Cứ mỗi lần mùa thu đến thì ở những vùng lạnh (ôn đới), cây cối đổi màu lá trước khi rụng sạch để chờ mùa đông đổ tuyết sắp đến. Cây mà lá đổi màu thì có nhiều loại và cho ra sắc màu khác nhau. Có cây đổi từ lá xanh sang màu vàng, màu đỏ, màu tím, tím phơn phớt hoặc tím sậm, màu nâu, màu vàng lợt, màu nửa vàng nửa xanh... trước khi rụng (xem hình kèm theo). Tuy nhiều loại cây đổi màu lá nhưng hầu như khi nói về cây đổi màu vào mùa thu thì người ta đếu nói đến cây phong và dẫn câu thơ: Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san. Cây phong theo Phạm Thắng Vũ (PTV) biết thì chính là cây Mapple mà ở các tiểu bang (ở Hoa Kỳ) giáp với nước CANADA thấy trồng rất nhiều. Màu đỏ là màu nóng và nổi nhất trên nền của phong cảnh cây cối và có lẽ vì thế mà người CANADA đã chọn lá phong màu đỏ làm nền quốc kỳ của họ. Có người mỗi khi mùa thu về, thấy lá phong đổi màu liền nhớ đến câu thơ kể trên và thắc mắc câu thơ đó ở đâu ra? Thực ra nó là câu tám dưới câu sáu (thể thơ lục bát) trong tập thơ Kim Vân Kiều của thi hào Nguyễn Du (1766-1820). Hai câu này (1519-1520) kể về sự chia tay giữa chàng họ Thúc (Thúc Kỳ Tâm) và nàng Kiều (Vương Thuý Kiều) trong cảnh rừng phong thay lá vào mùa thu.

...
Người lên ngựa, kẻ chia bào
Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san
...

Đọc hai câu thơ này, ai cũng biết tác giả (Nguyễn Du) mượn cảnh thật bên ngoài (rừng phong thay màu lá) để tả tâm tình của hai người trong truyện. Cảnh rừng phong thay lá vào thu tuy đẹp nhưng buồn, ảm đạm (nhuốm màu quan san) vì sự chia ly trước mắt. Quan san ở đây coi vậy mà khó để ta tìm ra nghĩa cho đúng. Các tự điển tiếng Việt thường giải thích hai chữ quan san (關 山) là cửa ải và núi non, đồng mang nghĩa bóng là nơi xa xôi cách trở (quan san muôn dặm...). Cảnh mùa thu là cảnh buồn và sự chia lìa thường được thi sĩ lồng nó trong cảnh mùa thu (người biệt ly nhau bên hàng cây rụng lá, trơ cành khô cạnh vệ đường...).








Trở lại hai câu thơ trên thì ta biết ngay bối cảnh của việc chia tay đã xẩy ra ở nơi nào đó không phải trong nước Việt. Cây phong không phải là cây được mọc tự nhiên trong nước (kể cả miền Bắc ở những vùng cao). Nó ở bên Tàu, đúng như nguyên tác của truyện gốc (Thanh Tâm Tài Nhân) nhưng dù vậy, ngắm cảnh rừng phong thay màu lá rồi rụng lả tả thì tâm hồn con người ai nấy đều cảm nhận giống nhau. Một cảnh đẹp nhưng buồn.

Nhân nói đến mùa thu thì PTV vẫn nhớ lời của những người bạn thường bảo: Mùa thu là mùa của chia ly, của sầu buồn... Cách mạng tháng Tám năm 1945 lại rớt ngay vào mùa thu nên đất nước mình không khá được. Bởi vậy! Mùa thu trong thi ca thì cây đổi màu lá và rụng. Bọn người của cách mạng mùa thu năm xưa đã đổi lốt người (khi thành công, có quyền lực trong tay) thành kẻ độc ác, bất nhân, bất nghĩa (còn hơn cả bọn thực dân Pháp khi cai trị dù chúng khác chủng tộc) với chính người dân chung dòng giống của mình (kể cả ân nhân của họ). Tâm hồn của bọn người này (nay có tên gọi chung là băng đảng Việt Cộng) đã nhuốm đẫm màu Đỏ như màu quốc kỳ, đảng kỳ đang sử dụng.

Phạm Thắng Vũ
Nov 06, 2016.