PDA

View Full Version : F-35 Lightning II: Chiếc máy bay nhiều chuyện nhất



saigonman
07-18-2015, 18:01
HOA KỲ - F-35 Lightning II là máy bay tối tân nhất nhưng đắt tiền bậc nhất, và đã gặp nhiều vấn đề kỹ thuật nhất nên chậm sản xuất và gây nhiều tranh cãi nhất.
Đây là chiến đấu cơ đa năng thế hệ 5 mới nhất của Mỹ vừa được bộ quốc phòng Hoa Kỳ loan báo sắp chính thức đưa vào hoạt động. Thật ra không có tiêu chuẩn rõ ràng nào trong việc phân hạng. Một cách đại cương, thế hệ 1 là các phản lực cơ như F-86 Mỹ, MiG-15 Liên Xô thời thập niên 1950 có vận tốc dưới âm thanh; đầu thập niên 1960 tới thế hệ 2 vận tốc siêu thanh như F-100, MiG-21; sau đó tới thế hệ 3 như F-4 Phantom hay MiG-23 hoàn thiện hơn về kỹ thuật và trang bị radar, hỏa tiễn; thế hệ 4 ra đời cuối Chiến Tranh Lạnh, như F-16, F-15, F-18 và MiG-29, Sukhoi Su-27, sử dụng nhiều phương tiện điện tử tân tiến hơn.

Thế hệ thứ 5 là các máy bay được các quốc gia dự trù cho thế kỷ 21, thường ít nhiều có khả năng “tàng hình,” nghĩa là tránh được radar địch, hoạt động phi hành và chiến đấu đều dựa trên những trang bị điện tử. Bây giờ vận tốc không còn là điều kiện tối quan trọng nữa, vì bay nhanh không hoàn toàn là có lợi thế trong thời đại chiến tranh điện tử. F-35 chỉ có vận tốc tối đa khoảng Mach 1.5, trong khi một số chiến đấu cơ thế hệ 3 đã có thể bay trên Mach 2.

Cùng với F-22 Raptor từ 1997, F-35 Lightning II là hai kiểu máy bay chiến đấu thế hệ 5 đã được quân lực Hoa Kỳ chính thức đưa vào hoạt động. Những máy bay thế hệ 5 của các quốc gia khác – như Sukhoi Pak FA của Nga và Chengdu J-20 của Trung Quốc - đều hãy còn trong giai đoạn thử nghiệm và chỉ có thể bắt đầu sản xuất để sử dụng từ một đến ba năm nữa.

Chương trình Joint Strike Fighter, máy bay chiến đấu hỗn hợp F-35, là dự án vũ khí sử dụng chung cho nhiều nước. Bộ quốc phòng Mỹ chấp thuận năm 2001 và ký hợp đồng với công ty Lockheed Matin phụ trách phát triển. Mục tiêu của chương trình là thay thế gần toàn bộ các máy bay chiến thuật đã lỗi thời, bao gồm F-16 và F-15 của Không Quân, A-10 của Lục Quân, A/F-18 của Hải Quân và AV-8B của Thủy Quân Lục chiến.

Dự án F-35 được coi là khả thi và có hiệu quả về mặt tài chính. Ba phiên bản F-35 sử dụng thích ứng cho nhu cầu của ba quân chủng và 80% phụ kiện dùng chung được cho cả ba kiểu. Với hơn 3,000 máy bay sản xuất, từ 2,016 đến 2036, cho quân lực Mỹ và các quốc gia đồng minh, giá thành của một máy bay sẽ không quá cao. Tám nước Anh, Ý, Hòa Lan, Na Uy, Đan Mạch, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada, Australia, đồng ý đóng góp $5 tỷ trong toàn thể chi phí phát triển khoảng $40 tỷ.

Nhưng thực tế F-35 đã mất 15 năm để phát triển, trong đó nửa thập niên thử nghiệm và phải điều chỉnh hay thay đổi hàng loạt cơ phận cũng như softwares. Toàn bộ chương trình F-35 tốn kém $200 tỷ, vượt xa con số ngân sách dự tính lúc ban đầu do tất cả những vấn đề phức tạp đó. Một hậu quả nữa là thời điểm sản xuất và giao hàng cũng bị chậm lại, khiến cho càng ngày càng thêm nhiều hoài nghi đối với chương trình đắt tiền này.

Cũng có nhiều tranh cãi về giá trị của F-35 trong thời đại các cuộc chiến tranh tương lai. Nhiều người cho rằng đây sẽ là kiểu máy bay chiến đấu cuối cùng có phi công điều khiển. Máy bay không người lái hay những loại vũ khí khác, chẳng hạn hỏa tiễn, laser, sẽ thay thế ở chiến trường có hình thức khác hẳn hai trận Thế Chiến hay những cuộc xung đột hiện nay.

Nhưng điều này thuộc về các chiến lược gia quân sự và chưa bao giờ có kết luận rằng máy bay chiến đấu không còn cần tới nữa. Thực tế các tranh cãi bây giờ chỉ ở chỗ có đáng theo đuổi thực hiện hệ thống vũ khí tốn kém như vậy hay không.

Từ 2012, một số quốc gia tham gia chương trình Joint Strike Fighter thay đổi chủ trương đã dự tính trước. Ý là nước đầu tiên loan báo sẽ giảm số máy bay đặt mua từ 131 xuống còn 90. Anh quốc hủy số máy bay đặt hàng đầu tiên và trì hoãn quyết định sẽ mua thêm bao nhiêu máy bay nữa. Australia quyết định trong khi chờ đợi, mua F/A-18E/F Super Hornet của Boeing để thay thế. Thổ Nhĩ Kỳ loan báo chỉ mua 2 chiếc đầu tiên thay vì 4 nhưng xác định sẽ mua 100 chiếc F-100. Bộ quốc phòng Mỹ cũng chưa có quyết định rõ về số máy bay chắc chắn đặt mua.

Theo dự đoán, tới khi có thể sản xuất hàng loạt, giá mỗi chiếc F-35 vào khoảng trên dưới $100 triệu. Nhưng theo GAO (Văn Phòng Kiểm Toán Chính Phủ), giá ước lương $81 triệu năm 2001, tính theo thời giá đồng dollar hiện nay sẽ là $156 triệu, nếu tính luôn cả $56,4 tỷ phí tổn phát triển.

Nguy cơ cho Lockheed Martin là nếu số máy bay F-35 được đặt mua giảm, giá mỗi chiếc sẽ tăng lên và F-35 bớt hấp dẫn. Điều này đã xảy ra với F-22 Raptor trước kia. Khi bộ quốc phòng giảm con số đặt hàng từ 750 xuống 183, giá mỗi chiếc tăng từ $149 triệu lên tới $342 triệu.

Nhưng theo ông Tom Burbage, người điều hành chương trình F-35 và đã có kinh nghiệm với F-22, chương trình F-35 không bị đe dọa vì hai lý do không thể chối cãi. Thứ nhất, hầu hết các chiến đấu cơ của Mỹ đã lỗi thời và cần có kiểu mới trong tương lại. Thứ hai, F-35 với ba phiên bản thay thế được cho nhiều loại máy bay có sứ mạng khác nhau và chỉ dùng một loại sẽ giảm rất nhiều khó khăn và tốn kém trong công tác bảo trì.

Ngoài ra không chỉ chín nước trong chương trình Joint Strike Fighter, nhiều nước Á Châu bao gồm Nhật Bản, Nam Hàn, Đài Loan, Singapore có ý định mua F-35, vì F-22 là máy bay chiến đấu chỉ dùng riêng cho Không Quân Hoa Kỳ, không xuất cảng bán cho nước ngoài.

F-35 có ba phiên bản chính:

F-35A của Lục Quân, là kiểu cất cánh và hạ cánh quy ước (CTOL = Conventional Takeoff and Landing) như các máy bay cánh thẳng thông thường.

F-35B dùng cho Thủy Quân Lục Chiến, thuộc loại STOVL, có thể cất cánh trên phi đạo ngắn hoặc cất cánh và hạ cánh thẳng giống như trực thăng hay AV-8, nhờ rotor dưới bụng, và ống thoát hơi của đông cơ có thể xoay chiều.

F-35C của Hải Quân dùng trên các hàng không mẫu hạm,

Ông Burbage cũng tin tưởng rằng một khi cơ xưởng dài 1 dặm của Lockheed Martin ở Fort Worth có thể sản xuất 17 máy bay mỗi tháng, những hoài nghi về chương trình F-35 sẽ không còn nữa. (HC)

HÀ TƯỜNG CÁT/Người Việt Online